2

 

W listopadzie Forum Obywateli Rybnika, wraz z zaproszonymi gośćmi ze Stowarzyszenia Rozwoju Kolei Górnego Śląska,  dyskutowało nad mocnymi i słabymi stronami rybnickiej komunikacji zbiorowej, patrząc z punktu widzenia jej użytkowników. Punktem wyjścia do podjęcia tematu było przekonanie, że sprawna i wychodząca naprzeciw potrzebom mieszkańców komunikacja miejska to korzyść dla miasta. Nie chodziło jednak o krytykę pracy Zakładu Transportu Zbiorowego, a o znalezienie konstruktywnych rozwiązań, które w przyszłości mogłyby uczynić korzystanie z komunikacji miejskiej bardziej atrakcyjnym dla rybniczan. Spotkanie prowadzone przez Piotra Masłowskiego i Kamila Jakubiaka pozwoliło wyciągnąć ciekawe wnioski.

Zgodnie z przedstawioną w książce Chan W. Kim oraz Renee Mauborgne pt. „Strategia błękitnego oceanu” koncepcji,  metodologia pracy opierała się na określeniu czterech obszarów.

I   Co należy wzmocnić ?

  1. Częstotliwość kursowania autobusów – obecna nie jest wystarczająca.
  2. Cykliczność kursowania autobusów, rozkład jazdy oparty na tzw. taktowaniu – w dzisiejszych czasach rezygnuje się z rozkładów jazdy na rzecz kursów co określony czas, (np. co 20 min.) albo w tych samych minutach każdej godziny (np. o pełnej i o wpół do) – stosownie do potrzeb i pory dnia.
  3. Miejsca zakupu biletów, doładowania e-karty – obecnie popołudniami, w soboty albo święta nie ma możliwości opłacenia przejazdu w inny sposób niż u kierowcy.
  4. Schematy linii oparte na nowoczesnych infografikach – obecne schematy są nieczytelne dla osób, które nie znają rybnickich linii, czyli dla tych, dla których powinny być tworzone.
  5. Sprzedaż biletów przez smartfony – w dzisiejszych czasach powinna to być ogólnie dostępna i promowana alternatywa dla tradycyjnych form opłat za przejazdy.
  6. Myślenie o komunikacji jako o zysku dla całości miasta – więcej osób korzystających z komunikacji to mniejszy smog (miesiące letnie),  mniejszy ruch uliczny (i korki), większe szanse dla zagrożonych wykluczeniem (większa mobilność zawodowa), lepszy dostęp do  edukacji, utrzymanie rangi Rybnika jako centrum subregionu.

 

II   Co należy osłabić?

  1. Spóźnienia autobusów – komunikacja dostosowana do potrzeb mieszkańców pomaga zmniejszyć ruch samochodowy, który jest główną przyczyną opóźnień.
  2. Skomplikowane zasady biletów promocyjnych – ulgi i promocje powinny być jasne i zrozumiałe dla każdej osoby chcącej korzystać z komunikacji.

 

III    Co należy dodać?

  1. Centra przesiadkowe – w miarę możliwości, jakimi dysponuje miasto, powinno się tworzyć miejsca, w których mieszkańcy mogliby przesiadać się z samochodów na inne środki komunikacji (autobusy miejskie, dalekobieżne, kolej).
  2. Bilety zbiorowe – przejazdy grup szkolnych, a nawet dużych rodzin wiążą się z wysokimi kosztami, bilety zbiorowe uprościłyby korzystanie z komunikacji.
  3. Bilety tradycyjne – wiele osób wolałoby korzystać z biletów tradycyjnych kupowanych w kioskach, tańszych niż u kierowcy, a umożliwiających jednorazowy przejazd bez konieczności zakupu/ładowania e-karty.
  4. Bilety dniowe, tygodniowe itp. – obecnie jedyny bilet okresowy to bilet „miesięczny” – ważny 28 dni.
  5. Broszury z rozkładami – dopóki nie zacząłby funkcjonować cykliczny rozkład, osoby nie korzystające z internetu powinny mieć możliwość sprawdzania połączeń w konwencjonalny sposób bez wychodzenia z domu.
  6. Aplikacje wiążące miejsca/wydarzenia z autobusami – w przewodnikach, planach miast,  a nawet broszurach reklamowych instytucji kultury, restauracji itp. podaje się informacje „tutaj dojedziesz liniami…”; w Rybniku nie jest to rozpowszechnione.
  7. Automaty biletowe – w autobusach albo na przystankach; dawałyby one możliwość tańszego jednorazowego przejazdu.
  8. Gęstość przystanków – Obwiednia Północna i Południowa, zajezdnia przy ul. Brzezińskiej to jedne z wielu miejsc, gdzie kursują autobusy, a brakuje możliwości dostania się do nich.
  9. Unifikacja cen – opłaty strefowe powodują, że cennik nie dla każdego jest czytelny, a przy e-karcie dodatkowo skomplikowany.
  10. Prostota taryf – ściśle związana z pkt. 9.
  11. Płatność sms-em – każda nowa możliwość dokonania w prosty i tani sposób opłaty za przejazd zwiększa atrakcyjność komunikacji miejskiej.
  12. Wyszukiwanie przystanków po ulicach – w istniejącym w Rybniku systemie trzeba znać miasto, żeby znaleźć linie dojeżdżające do określonych przystanków.
  13. Więcej kursów między 18.00 a 24.00 – obecny rozkład nie uwzględnia wystarczająco wielozmianowych systemów pracy, ale i możliwości spędzania wolnego czasu w centrum dla osób z odleglejszych dzielnic.
  14. Więcej małych autobusów – czyli uzasadnione ekonomicznie na niektórych liniach rozwiązanie idące w parze ze zwiększeniem częstotliwości kursów.
  15. Racjonalizacja kursów – obecny rozkład jazdy nie odpowiada na powstałe w ciągu ostatnich kilkunastu lat „generatorów ruchu”, takich jak centrum handlowe przy ul. Żorskiej albo przy Obwiedni Północnej; powstały tam miejsca pracy, których nie uwzględnia rozkład.

 

 

IV    Co należy wyeliminować ?

  1. Sprzedaż biletów przez kierowcę – jest to jeden z powodów opóźnień autobusów; likwidacja tej opcji musiałaby iść w parze ze zwiększeniem liczby innych możliwości dokonania opłaty za przejazd.
  2. Powtórne odbijanie e-karty – czynność, która bardziej zniechęca do korzystania z e-karty, niż zdaje się przynosić korzyści (pomiar natężenia ruchu na przystankach).
  3. „Kumulacje” – w niektórych dzielnicach można wybierać z trzech kursów w ciągu 10 min., a później przez 1,5 godz. czekać na kolejny.
  4. Cena za obsługę administracyjną e-karty – koszty, jakie ponoszą prywatni przedsiębiorcy w związku ze sprzedażą e-karty powinny być minimalne, co powinno się przełożyć na jej większą dostępność.
  5. Konieczność doładowania e-karty „z góry” – należy szukać możliwości regulowania opłat po przejazdach – np. w imiennych biletach okresowych.

 

 

W trakcie dyskusji pojawiły się również następujące wątpliwości i refleksje:

  • Czy Rybnik powinien dążyć do unifikacji e-karty z sąsiednimi miastami?

Biorąc pod uwagę opinie zebranych na temat e-karty, raczej powinniśmy iść w kierunku wygaszania kart i budowania wspólnego systemu bazującego m.in. na smartfonach,  sms-ach i innych rozwiązaniach.

  • Czy powinniśmy dążyć do utworzenia linii ekspresowych do Żor czy Jastrzębia (z pominięciem Wodzisławia) oraz do samego Wodzisławia ?

Tak, o ile nie będą dublowały połączeń kolejowych. Każdy alternatywny dla drogowego środek transportu to rozwiązanie korzystne dla miasta i środowiska.

  • Czy Rybnik powinien wprowadzać linie wahadłowe, kursujące z jednej peryferyjnej dzielnicy (albo sąsiedniej miejscowości) przez centrum, do innej (w obie strony)?

Takie rozwiązanie należałoby najpierw przetestować. W takim wypadku powinniśmy też dążyć do wprowadzenia wahadeł połączonych liniami dzielnicowymi (schemat pajęczej sieci) .

  • Czy diagnozowanie potrzeb jest obecnie wystarczające?

Aktualnie brak aplikacji umożliwiającej zgłaszanie potrzeb np. braku kursów z punktu  A do punktu B. Być może konsultacje społeczne i zebranie informacji od mieszkańców, np. gdzie powinny powstawać przystanki to zadanie dla takich stowarzyszeń, jak Forum Obywateli Rybnika.

 

Wnioski końcowe

  1. Trzeba łączyć nowoczesność i tradycję (nowe technologie dla młodych i najstarsze rozwiązania typu bilet papierowy dla seniorów), aby komunikacja mogła konkurować z samochodem jako środek transportu miejskiego. Korzystanie z niej powinno być maksymalnie uproszczone i ułatwione.
  2. W Rybniku istnieją miejsca (np. Ul. Kotucza, Prosta), gdzie mogłyby powstać bus-pasy. Należy rozważyć możliwość zastosowania takiego rozwiązania.
  3. Korzystanie jak największej liczby ludzi z komunikacji miejskiej to korzyść dla miasta i świadomość tego należy budować w mieszkańcach poprzez kampanie informacyjne.
  4. Komunikacja miejska musi być atrakcyjna dla mieszkańców – pod względami praktycznymi, ale także pod względem wizerunkowym (patrz; pkt. powyżej). Korzystanie z komunikacji powinno być kojarzone z postawą obywatelską.
  5. Komunikacja musi być tańsza – przede wszystkim od dojazdu samochodem, a bilety parkingowe w centrum muszą być droższe niż autobusowe .

Warto tu również zaznaczyć, że mocną stroną rybnickiej komunikacji jest jej tabor, który należy do najnowocześniejszych w regionie. Atutem jest również to, że należy on do prywatnych firm świadczących usługi dla miasta, dzięki czemu jego utrzymanie nie obciąża dodatkowo miejskiego budżetu. Trzeba też pamiętać, że cały czas duża grupa rybniczan korzysta z usług ZTZ, co można potraktować jako potencjał do rozwijania komunikacji miejskiej.

 

Przygot.

Piotr Masłowski

Kamil Jakubiak

Opr. i fot.  Krzysztof Oleś

  • Udostępnij portfolio
Następne S5